आल्प्सचा सावली: हिटलरचे गुप्त पलायनभाग १: बर्लिनचे पतन आणि छुप्या वाटा१. बंकरमधील शेवटची रात्रएप्रिल १९४५ चा शेवटचा आठवडा बर्लिनसाठी पाश बनून आला होता. जमिनीच्या वर, लाल सैन्याच्या (Soviet Red Army) तोफांचे आवाज थेट काळजाचा थरकाप उडवत होते. प्रत्येक सेकंदाला बर्लिनची ऐतिहासिक वास्तू धूळीस मिळत होती. हवेत फक्त जळलेल्या बारूदाचा, सिमेंटच्या धुळीचा आणि मृत्यूचा वास होता.पण जमिनीपासून पन्नास फूट खाली, ' फ्युहरर बंकर' (Führerbunker) मध्ये एक वेगळंच स्मशान शांतता पसरली होती. कॉंक्रिटच्या जाड भिंतींवरून पाण्याचे थेंब पाझरत होते, जणू ती वास्तू स्वतःच नाझी साम्राज्याच्या अंतावर आसू गाळत होती.अडोल्फ हिटलर एका छोट्या खोलीत, लाकडी टेबलावर डोकं ठेवून बसला होता. त्याचा डावा ...अजून वाचा

१. पाणबुडीतील बंदिस्त जग'U-977' ही नाझी जर्मनीची अत्याधुनिक पाणबुडी जेव्हा अटलांटिक महासागराच्या गर्भात उतरली, तेव्हा जणू एका चालत्या-बोलत्या लोखंडी सर्वांनी प्रवेश केला होता. पाणबुडीच्या आतला भाग अत्यंत अरुंद, दमट आणि डिझेलच्या उग्र वासाने भरलेला होता. तिथे दिवस आणि रात्रीचा फरक कळणे अशक्य होते. केवळ भिंतीवर टाकलेल्या घड्याळाच्या काट्यांवरून वेळेचा अंदाज बांधता येत होता. अडोल्फ हिटलर—ज्याला आता केवळ 'रुडॉल्फ लाँग' या सांकेतिक नावाने ओळखले जात होते—पाणबुडीच्या एका छोट्या, खाजगी केबिनमध्ये बसून होता. त्याच्यासोबत इव्हा ब्रॉन (आताची 'इवा लाँग') होती. फ्युहररच्या त्या ऐश्वर्यशाली महालांची जागा आता एका सहा बाय सहाच्या लोखंडी खोलीने घेतली होती. तिथे हवा एवढी कमी होती की प्रत्येक ...अजून वाचा

१. इनाल्को हाऊस: एक नवीन बर्गहॉफकाळ्या रंगाच्या त्या आलिशान लष्करी गाड्या पॅटागोनियाच्या (Patagonia) अतिशय दुर्गम, पर्वतीय आणि घनदाट जंगलातून सरकत होत्या. थंड वारे गाडीच्या काचांवर आदळत होते. रस्त्याच्या दुतर्फा असलेली उंच पाईनची झाडे आणि लांबवर पसरलेले 'नाहुएल हुआपी' (Nahuel Huapi) सरोवर रात्रीच्या चंद्रप्रकाशात चमकत होते. हे दृश्य हुबेहूब ऑस्ट्रिया किंवा जर्मनीच्या आल्प्स पर्वतासारखेच होते. नाझी रणनीतीकारांनी हिटलरसाठी ही जागा निवडताना भौगोलिक साधर्म्याचा अत्यंत बारकाईने विचार केला था. गाड्या एका मोठ्या, लाकडी आणि कॉंक्रिटच्या जुन्या पद्धतीशा वास्तूसमोर येऊन थांबल्या. हेच ते 'इनाल्को हाऊस' (Inalco House). गाडीचा दरवाजा उघडला. 'अडोल्फ श्मिट' (हिटलर) हळूहळू बाहेर पडला. त्याचा पाय जमिनीवर पडताच त्याला कंबरदुखीचा ...अजून वाचा

१. बार्नॉनचा निरोप आणि कॅसा रोसाडाचे आमंत्रण १९४७ च्या उत्तरार्धात, पॅटागोनियाच्या जंगलात आता कडक हिवाळा सुरू झाला था. इनाल्को शेकोटीसमोर बसून 'हेर श्मिट' (हिटलर) एका जुन्या जर्मन पुस्तकाची पाने चाळत होता. त्याचा डावा हात पूर्वीपेक्षा थोडा स्थिर होता, कारण इथल्या शुद्ध हवेने आणि तणावमुक्त वातावरणाने त्याच्या प्रकृतीत सुधारणा झाली होती. तितक्यात, दारावर ठरलेल्या संकेतानुसार थाप पडली—तीन संथ आणि दोन जलद. खोलीत डिएगो नावाची एक व्यक्ती आली, जो अर्जेंटिनाचे राष्ट्राध्यक्ष ज्युआन पेरॉन (Juan Perón) यांच्या अत्यंत जवळचा आणि विश्वासू लष्करी अधिकारी होता. डिएगोने अत्यंत आदराने हॅट काढून टेबलावर ठेवली. "हेर श्मिट, बुएनोस आयर्समधून (Buenos Aires) स्वतः राष्ट्राध्यक्षांचा निरोप आला आहे. ...अजून वाचा

१. बारिलोचेमधील अनोळखी प्रवासी १९५० च्या दशकाच्या सुरुवातीला अर्जेंटिनाचे हवामान जितके शांत दिसत होते, तितकेच ते आतून धुमसत होते. कार्लोस डी बारिलोचे या लहान, शांत गावात अचानक काही परदेशी पर्यटकांची वर्दळ वाढली होती. हे पर्यटक इतर सामान्य नागरिकांसारखे निसर्गरम्य परिसर पाहायला आले नव्हते, तर त्यांच्या नजरा स्थानिक लोकांवर, विशेषतः तिथल्या जर्मन समुदायावर खिळल्या होत्या. इस्रायलची गुप्तहेर संघटना मोसादचे दोन एजंट—'डेव्हिड' आणि 'सॉलोमन'—पत्रकारांचा मुखवटा घालून बारिलोचेमध्ये दाखल झाले होते. युरोपमधील युद्धातून वाचलेल्या काही ज्यू नागरिकांनी दिलेल्या गुप्त माहितीनुसार, नाझींचे काही सर्वोच्च कमांडर पॅटागोनियाच्या जंगलात आलिशान आयुष्य जगत होते. मोसादला संशय होता की अडोल्फ आयशमन किंवा जोसेफ मेंगेले सारखे क्रूर नाझी ...अजून वाचा

१. डोंगरावरील थरार पॅटागोनियाच्या जंगलावर रात्रीचा काळाकुट्ट अंधार दाटून आला होता. वारा इतका वेगाने वाहत होता की, पाईनच्या झाडांचा एखाद्या भुताटकीसारखा वाटत होता. डोंगराच्या एका आडोशाला मोसादचे एजंट डेव्हिड आणि सॉलोमन त्यांच्या लहान तंबूत बसून कॅमेराच्या फिल्म्स सुरक्षित करत होते. त्यांनी काढलेले 'हेर श्मिट'चे फोटो लवकरात लवकर इस्रायलच्या मुख्य कार्यालयात पाठवणे गरजेचे होते. "जर हा खरोखरच हिटलर असेल, तर हा या शतकातील सर्वात मोठा शोध असेल, डेव्हिड," सॉलोमन अत्यंत उत्साहाने म्हणाला. "शांत बोल, सॉलोमन. आपल्याला आधी पक्के पुरावे हवे आहेत. उद्या सकाळी आपण..." डेव्हिडचे वाक्य अर्धवटच राहिले. तंबूच्या बाहेर सुक्या पानांवर कोणाचे तरी पाय पडल्याचा अतिशय धीमा आवाज झाला. ...अजून वाचा

१. सॉलोमनचा संताप आणि मोसादची पीछेहाट जंगलातील त्या रक्तरंजित चकमकीत डेव्हिडचा मृत्यू झाला होता, पण सॉलोमन जखमी अवस्थेत तिथून यशस्वी ठरला होता. बारिलोचे शहरात पोहोचून जेव्हा त्याने इस्रायलच्या गुप्तहेर मुख्यालयाशी संपर्क साधला, तेव्हा तिथे खळबळ उडाली. परंतु, जेव्हा मोसादची दुसरी तुकडी आणि अर्जेंटिनाचे स्थानिक पोलीस इनाल्को हाऊसपाशी पोहोचले, तेव्हा तिथे फक्त जळलेल्या लाकडाची राख आणि धूर उरला होता. नाझींच्या ओडेसा नेटवर्कने तिथले सर्व पुरावे नष्ट केले होते. इस्रायलच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी सॉलोमनला तेल अवीव येथे परत बोलावून घेतले. सॉलोमन, तुझा दावा आहे की तो वृद्ध माणूस स्वतः अडोल्फ हिटलर होता. पण याला कोणताही ठोस पुरावा नाही. केवळ एका माणसाचा हात ...अजून वाचा

१. सॉलोमनचा एकाकी लढा आणि ब्यूनस आयर्समधील मोसादचा विजय १९६० च्या मे महिन्यात जागतिक गुप्तहेर इतिहासात एक फार मोठी घडली. मोसादने ब्यूनस आयर्समधून दुसरा क्रूर नाझी अधिकारी अडोल्फ आयशमन याला यशस्वीरित्या जिवंत पकडून इस्रायलला नेले. या घटनेने संपूर्ण जगाला हादरवून सोडले आणि अर्जेंटिनामध्ये लपलेल्या नाझी समर्थकांचे धाबे दणाणले. सॉलोमन आता मोसादचा अधिकृत गुप्तहेर नव्हता, तो सेवानिवृत्त झाला होता, पण त्याच्या मनातील आग विझलेली नव्हती. आयशमनच्या अटकेने त्याला एक नवीन उमेद दिली होती. जर आयशमन इथे सापडू शकतो, तर तो वृद्ध हेर श्मिट सुद्धा याच देशात कुठेतर जिवंत आहे, या एकाच विचाराने सॉलोमनने स्वतःच्या खर्चाने पुन्हा एकदा अर्जेंटिना गाठले. ...अजून वाचा

१. बाप आणि लेकीचा भावनिक संवाद अँजेलिका जंगलाच्या दिशेने पळून गेली खरी, पण रात्रीच्या काळोखात आणि थंडीत ती जास्त बाहेर राहू शकली नाही. जेव्हा ती डोळे सुजलेल्या अवस्थेत शेतघरात परतली, तेव्हा संपूर्ण घरात स्मशान शांतता पसरली होती. इव्हा मुख्य खोलीत डोक्याला हात लावून रडत बसली होती, आणि हिटलर त्याच्या अंधाऱ्या खोलीत व्हीलचेअरवर तसाच बसून होता. अँजेलिका त्याच्या खोलीत गेली. ती काहीच बोलली नाही, फक्त एका कोपऱ्यात उभी राहून त्याच्याकडे पाहत राहिली. अँजेलिका, हिटलरने अत्यंत खिन्न आणि क्षीण आवाजात जर्मन भाषेत संवाद सुरू केला. मला ठाऊक आहे की तू माझा तिरस्कार करत आहेस. आणि तो तुझा अधिकार आहे. जगाने मला ...अजून वाचा

१. ओडेसाचे बदललेले रंग आणि स्वार्थाचे राजकारण सॉलोमनच्या अनपेक्षित हल्ल्यानंतर ला पाल्पाच्या त्या निर्जन शेतघरात नाझी समर्थकांची खूप मोठी उडाली होती. ओडेसा जाळ्याचे प्रमुख कमांडर आणि मर्टिन बोरमनचे गुप्तहेर तातडीने तिथे पोहोचले. घराच्या सुरक्षिततेवर आता मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले होते. पण धक्कादायक बाब म्हणजे, आता त्यांना काळजी फ्युहररच्या प्रकृतीची नव्हती, तर काळजी या गोष्टीची होती की इस्रायलच्या गुप्तहेरांना या अत्यंत गुप्त जागेचा सुगावा लागला कसा. जर ही बातमी बाहेर आली, तर त्यांचे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पसरलेले काळे साम्राज्य धोक्यात येणार होते. हेर श्मिट, ही जागा आता आपल्यासाठी अजिबात सुरक्षित राहिलेली नाही. मोसादचा तो गुप्तहेर जरी आज रात्री इथून जिवंत निसटला ...अजून वाचा

१. शेवटचा श्वास आणि एका युगाचा अस्त १३ फेब्रुवारी १९६२ ची ती रात्र ला पाल्पामध्ये नेहमीपेक्षा जास्त भयानक, थंड वादळी होती. बाहेर इतका वेगाने वारा वाहात होता की, खिडक्यांचे जुने लाकडी पडदे एकमेकांवर आदळून मोठा आवाज होत होता. जणू संपूर्ण निसर्गाला या खोलीत चाललेल्या अंतिम क्षणांची जाणीव झाली होती. खोलीच्या आत, एका साध्या लाकडी खाटेवर अडोल्फ हिटलर पडला होता. त्याचा चेहरा पूर्णपणे फिकट आणि निर्जीव झाला होता. त्याचे निळे डोळे छताकडे एकटक पाहत होते. छातीची हालचाल अतिशय संथ झाली होती, जणू त्याची फुफ्फुसे हवेतील शेवटचा ऑक्सिजन खेचून घेण्यासाठी जीवघेणी धडपड करत होती. खाटेच्या एका बाजूला इव्हा ब्रॉन त्याचा बर्फासारखा ...अजून वाचा

१. दिएगो अल्व्हारेझचा शोध आणि संशयाची पहिली ठिणगी १९७४ च्या सुमारास ब्यूनस आयर्समधील एका प्रसिद्ध आणि मोठ्या वृत्तपत्रात दिएगो नावाचा एक तरुण, धडाडीचा आणि हुशार शोध पत्रकार काम करत होता. दिएगोला जुन्या, लपलेल्या जागतिक रहस्यांचा छडा लावण्याची प्रचंड आवड होती. महायुद्धाच्या काळात युरोपमधून पळून अर्जेंटिनामध्ये आश्रयाला आलेल्या नाझी पळपुटांवर तो एका मोठ्या पुस्तकाचे लेखन करत होता आणि त्यासाठी पुरावे गोळा करत होता. नाझींच्या ओडेसा गुप्त जाळ्याच्या काही संशयास्पद बँक खात्यांचा आणि व्यवहारांचा सखोल अभ्यास करत असताना दिएगोच्या हाती १९४० आणि ५० च्या दशकातील काही जुनी लष्करी कागदपत्रे लागली. त्या कागदपत्रांमध्ये पॅटागोनियाच्या जंगलातील इनाल्को हाऊस आणि ला पाल्पाच्या एका ...अजून वाचा

१. चर्चमधील कबुलीजबाब आणि बापाची खरी कहाणी चर्चच्या त्या जुन्या, शांत कोपऱ्यात खिडकीच्या फटीतून येणारा प्रकाश अँजेलिकाच्या गंभीर चेहऱ्यावर होता. दिएगो आपले पेन आणि डायरी घेऊन अतिशय उत्सुकतेने बसला होता. टेबलावर ठेवलेले छोटे ध्वनिमुद्रण साधन (टेप रेकॉर्डर) संथ गतीने फिरत होते आणि त्यात अडोल्फ हिटलरच्या मुलीचा प्रत्येक शब्द हुबेहूब मुद्रित होत होता. विसाव्या शतकातील सर्वात मोठे रहस्य आता जगासमोर येण्याच्या उंबरठ्यावर होते. "माझे संपूर्ण बालपण एका खोट्या नावाच्या आणि खोट्या मुखवट्याच्या सावलीत गेले, दिएगो," अँजेलिका आपल्या जुन्या आठवणींना उजाळा देत सांगू लागली. "पॅटागोनियाच्या त्या सुंदर आणि घनदाट जंगलात मला सुरुवातीला वाटायचे की माझे बाबा जगातील सर्वात मायाळू आणि श्रेष्ठ ...अजून वाचा

१. वादळाची पूर्वकल्पना आणि अंधाराचे सावट पत्रकार दिएगोने दूरध्वनीवरून (फोनवरून) दिलेल्या गंभीर इशाऱ्यानंतर अनाथाश्रमाच्या त्या जुन्या, लाकडी इमारतीमध्ये एक आणि भीतीचे वातावरण पसरले होते. मिरियम म्हणजेच अँजेलिकाने खिडकीबाहेर पाहिले. रात्रीचा अंधार आता अधिकच गडद झाला होता आणि रस्त्यावरील दिवे रात्रीच्या दाट धुक्यात अंधुक दिसत होते. तिने कोणतीही भीती न बाळगता अनाथाश्रमातील सर्व लहान मुलांना सुरक्षितपणे जमिनीखालील तळघरात लपवून ठेवले होते आणि तिथल्या मुख्य सिस्टरला मुलांची पूर्ण काळजी घेण्यास सांगितले होते. तिला चांगल्या प्रकारे ठाऊक होते की नाझींच्या ओडेसा जाळ्याचे लोक जुन्या गुप्त गोष्टी जगासमोर येऊ नयेत म्हणून कोणत्याही थराला जाऊ शकतात. पण ती आता पळून पळून थकली होती. आयुष्यभर ...अजून वाचा

१. अंतिम प्रवास आणि आठवणींचे वादळ रात्रीचा अंधार आता हळूहळू ओसरू लागला होता आणि पूर्वेकडे पहाटेची पांढरी लाट दिसू होती. दिएगोची गाडी वेगाने ला पाल्पाच्या त्या जुन्या, निर्जन टेकडीच्या दिशेने धावत होती. मागे येणाऱ्या नाझींच्या गाड्यांचा आवाज आता बंद झाला होता, कारण दिएगोने शहराच्या आडमार्गांचा वापर करून त्यांना चकवा दिला होता. गाडी टेकडीच्या पायथ्याशी येऊन थांबली. समोर तीच जुनी पाईनची झाडे वाऱ्याने डोलत होती, जिथे चौदा वर्षांपूर्वी अडोल्फ हिटलर आणि इव्हा ब्रॉन यांना दफन करण्यात आले होते. अँजेलिका गाडीतून उतरली. तिच्या हातात तिच्या वडिलांची जुनी दैनंदिनी आणि ध्वनिमुद्रित फिती असलेली बॅग होती. दिएगो तिच्या मागे चालत होता. "इथेच माझे ...अजून वाचा