(Disclaimer :सदर रिव्ह्यू हा पूर्णपणे माझा वैयक्तिक दृष्टिकोन असून तो केवळ माहिती आणि मनोरंजनाच्या उद्देशाने लिहिला आहे. या लेखाचा उद्देश कोणत्याही व्यक्ती, समुदाय, व्यवसाय किंवा चित्रपट निर्मात्यांच्या भावना दुखावण्याचा किंवा कोणाचीही मानहानी करण्याचा नाही. लेखात वापरलेली काही माहिती ही उपलब्ध स्रोतांवर आधारित असून वाचकांनी स्वतःच्या जबाबदारीवर त्याचा विचार करावा. चित्रपटातील दृश्ये आणि कथानकाबाबतचे मत हे वैयक्तिक अभिरुचीनुसार बदलू शकते.)
------------------------------
# मुळशी पॅटर्न: माती, रक्त आणि बदलत्या काळाचा भयावह वास्तववादी प्रवास
१. प्रस्तावना: मुळशीचा शाप की वरदान?
'मुळशी पॅटर्न' या नावामागे एक मोठी पार्श्वभूमी आहे. ९० च्या दशकानंतर जेव्हा जागतिकीकरण आलं आणि पुण्याच्या आजूबाजूला आयटी हब, हिंजवडी फेस-१, २, ३ उभं राहिलं, तेव्हा मुळशीच्या शेतकऱ्यांच्या जमिनीला सोन्याचा भाव आला. लोकांनी एकरी करोडो रुपये पाहिले. पण हा पैसा त्यांच्यासाठी शाप ठरला. ज्या हातात नांगर होता, त्या हातात लक्झरी गाड्यांच्या चाव्या आल्या, पण डोक्यात तो पैसा पचवण्याची समज नव्हती. दिग्दर्शक प्रवीण तरडेंनी हीच नस पकडली आहे.
२. सखाराम: हतबलतेचा चेहरा (महेश मांजरेकर)
सिनेमाची खरी ताकद ही सखारामच्या भूमिकेत आहे. सखाराम हा तो शेतकरी आहे ज्याने आपली जमीन विकली आणि आता तोच आपल्या विकलेल्या जमिनीवर उभ्या राहिलेल्या आयटी कंपनीत वॉचमनची नोकरी करतोय. आपलाच मालकीचा बंगला डोळ्यांसमोर पडताना बघणं आणि ज्या मातीत घाम गाळला तिथेच कोणा परक्या शेटजीसाठी गेट उघडणं, यापेक्षा मोठी शोकांतिका दुसरी कोणती नसेल. सखाराम जेव्हा राहुलला (पोराला) सांगतो की, "अरे सोन्यासारखी जमीन विकली आणि आता पाण्यासाठी सुद्धा दुसऱ्याच्या दारात जावं लागतंय," तेव्हा तो संवाद काळजाच्या आरपार जातो.
३. राहुल: असंतोषाचा ज्वालामुखी (ओम भुतकर)
राहुल हा सखारामचा मुलगा. त्याने बालपणी आपल्या बापाची लाचारी पाहिली आहे. त्याला तो गरीबीचा शिक्का पुसून टाकायचा आहे, पण मार्ग चुकीचा निवडला जातो. तो 'नान्या' भाईच्या गँगमध्ये सामील होतो. राहुलची भूमिका ओम भुतकरने इतकी ताकदीने जगली आहे की प्रेक्षकांना त्याचा रागही येतो आणि कधी कधी कीवही येते. त्याचा तो "नाद खुळा" अवतार आणि पुण्याच्या पेठेतल्या गल्ल्यांमध्ये चालणारी त्याची दहशत ही केवळ गुंडगिरी नाही, तर ती एका पिढीची वैचारिक दिशाभूल आहे.
४. गुन्हेगारीचं वास्तववादी चित्रण:
मराठी सिनेमात याआधी गँगस्टर चित्रपट आले, पण 'मुळशी पॅटर्न'मध्ये जे गुन्हेगारीचं जग दाखवलंय ते खूप रॉ (Raw) आणि वास्तववादी आहे. इथे कोणीही 'सुपरहिरो' नाही. इथे गँगवॉर म्हणजे केवळ गोळ्या झाडणं नाही, तर कोयते आणि धारदार शस्त्रांनी खेळला जाणारा रक्तरंजित खेळ आहे. गुन्हेगारीच्या दुनियेत 'वापरून फेकणे' हा जो प्रकार चालतो, तो यात प्रकर्षाने मांडलाय.
५. संवाद: मातीतला रांगडेपणा
प्रवीण तरडे यांचे संवाद म्हणजे या सिनेमाचा 'कणा' आहेत.
* "एकवेळ उपाशी झोपा, पण आपली जमीन विकू नका, कारण माती विकली की माणूस संपतो."
* "अंगावर येणाऱ्याला शिंगावर घेणं हा आमचा मुळशी पॅटर्न हाय!"
असे संवाद थेट प्रेक्षकांशी संवाद साधतात. ग्रामीण भाषेचा लहेजा आणि पुणेरी तडका यामुळे चित्रपट प्रेक्षकांना आपला वाटतो.
६. संगीताचा प्रभाव:
नरेंद्र भिडे यांनी दिलेलं संगीत आणि पार्श्वसंगीत (BGM) सिनेमाच्या गंभीर वातावरणाला साजेसं आहे. 'अरररर... खतरनाक' हे गाणं केवळ एक गाणं न राहता ते गुन्हेगारी विश्वाचं एक अनधिकृत 'अँथम' बनलं होतं. त्यातील ढोल-ताशांचा वापर अंगावर शहारे आणतो.
७. सामाजिक संदेश आणि शेवटचा धक्का:
सिनेमाचा शेवट अत्यंत अस्वस्थ करणारा आहे. जेव्हा राहुलला समजतं की आपण ज्या जमिनीसाठी आणि अस्तित्वासाठी लढलो, तिथेच आपलं अस्तित्व संपत चाललंय, तेव्हा उशीर झालेला असतो. शेवटच्या दृश्यात जेव्हा एक छोटा मुलगा पुन्हा त्याच गुन्हेगारीच्या मार्गावर चालताना दिसतो, तेव्हा दिग्दर्शकाला हेच सुचवायचं असतं की हा 'पॅटर्न' थांबलेला नाही, तो चक्रासारखा फिरत राहणार आहे जोपर्यंत शेतकरी आपली जमीन विकणं थांबवत नाही.
८. निष्कर्ष:
'मुळशी पॅटर्न' हा केवळ पाहण्यासारखा सिनेमा नाही, तर तो अनुभवण्यासारखा आहे. हा सिनेमा आपल्याला विचार करायला भाग पाडतो की आपण 'प्रगती' नक्की कोणाला म्हणतोय? सिमेंटची जंगलं उभी करणं म्हणजे प्रगती की आपली शेती टिकवणं म्हणजे प्रगती? हा चित्रपट प्रत्येक मराठी माणसाच्या अस्मितेचा आणि संघर्षाचा आरसा आहे.
------------------------------
