हे लोक पृथ्वीवरचेच आहेत का?
रोज सकाळी उठून जेव्हा मी वर्तमानपत्र उघडतो किंवा गॅलरीतून खाली रस्त्यावर बघतो, तेव्हा माझ्या मनात सर्वात पहिला आणि प्रामाणिक विचार येतो—"हे लोक खरंच याच पृथ्वीवरचे आहेत का, की चुकून मंगळ ग्रहाची बस पकडून इथे उतरलेत?"
मला वाटतं, देव जेव्हा माणूस बनवत होता, तेव्हा त्याने सुरुवातीला काही उत्तम नमुने तयार केले. पण नंतर त्याला कंटाळा आला असावा. त्याने काही लोकांना 'स्पेशल एडिटिंग' करून पृथ्वीवर पाठवून दिलं. हे लोक आपल्या आजूबाजूलाच राहतात. ते आपल्यासारखेच दिसतात, आपल्यासारखाच चहा पितात, पण त्यांच्या मेंदूचं वायरिंग एका वेगळ्याच गॅलेक्सीमध्ये झालेलं असतं.
चला, आज आपण या पृथ्वीवर राहणाऱ्या पण परग्रहासारखं वागणाऱ्या काही अतरंगी नमुन्यांचा आणि त्यांच्या अचाट कौशल्यांचा शोध घेऊया.
------------------------------
१. रस्त्यावरचे 'यमाचे दूत' आणि ट्रॅफिकचे नियम
आपल्या देशात रस्त्यावर गाडी चालवणारे लोक हे पृथ्वीवरचे सर्वात मोठे रहस्य आहेत. मला कधीकधी वाटतं की यांना न्यूटनचे गतीचे नियम लागूच होत नाहीत.
तुम्ही कधीतरी शांतपणे गाडी चालवत असता. अचानक तुमच्या समोरून एक माणूस मोटारसायकलवरून असा कट मारून निघून जातो, जणू काही त्याच्या मागे इस्रोचं रॉकेट लागलंय. त्याच्या गाडीला आरसे नसतात. कारण त्याचं मत असतं, "मागे काय चाललंय याच्याशी माझा काय संबंध? जे आहे ते समोर आहे!"
* इंडिकेटरचा रहस्यमय वापर: हे लोक डावीकडचा इंडिकेटर लावतात आणि गाडी उजवीकडे वळवतात. काही महान आत्मे तर इंडिकेटर लावून सरळ निघून जातात. त्यांच्यासाठी इंडिकेटर म्हणजे वळण्याची खूण नसते, ती गाडीतली एक नक्षीदार लायटिंग असते.
* हॉर्न वाजवण्याचे शास्त्र: पृथ्वीवरचे लोक हॉर्नचा वापर समोरच्याला बाजूला करण्यासाठी करत नाहीत. ते हॉर्नचा वापर स्वतःचा आनंद व्यक्त करण्यासाठी किंवा ट्रॅफिक जॅममध्ये आपली उपस्थिती दर्शवण्यासाठी करतात. सिग्नल लाल असतानाही मागून हॉर्न वाजवणारे लोक नक्कीच कोणत्यातरी तातडीच्या अंतराळ मोहिमेवर निघालेले असतात.
------------------------------
२. लोकल ट्रेन आणि बसमधले 'फायटर्स'
जर तुम्हाला मानवी उत्क्रांतीचा सर्वात जिवंत पुरावा पाहायचा असेल, तर मुंबईची लोकल किंवा गर्दीची बस बघा. इथे चढणारे लोक सामान्य माणूस नसतात, ते ग्रीक वॉरियर्स असतात.
लोकल ट्रेन स्टेशनवर येण्यापूर्वीच प्लॅटफॉर्मवर एक अदृश्य युद्ध सुरू होतं. गाडी अजून १०० मीटर दूर असते, पण लोकांचे पाय हवेत तरंगायला लागतात. ट्रेन पूर्ण थांबायच्या आत आत घुसण्याची जी कला या लोकांकडे आहे, ती ऑलिम्पिकमध्ये समाविष्ट करायला हवी.
* चौथ्या सीटचा शोध: लोकलमध्ये तीन लोकांच्या सीटवर चौथा माणूस ज्या आत्मविश्वासाने बसतो, तो अद्भूत आहे. तो फक्त स्वतःचा एक नितंब सीटवर टेकवतो आणि हळूहळू, न्यूटनच्या नियमांना आव्हान देत, संपूर्ण सीटवर कब्जा करतो.
* लटकणारे तत्त्वज्ञ: दरवाज्यावर पाय ठेवून, फक्त दोन बोटांनी हँडल पकडून हवेत लटकणारे लोक जेव्हा शेजारील प्रवाशाशी देशाच्या अर्थव्यवस्थेवर चर्चा करतात, तेव्हा मला खात्री पटते की हे लोक सामान्य मानव नाहीत. हे सुपरह्युमन्स आहेत!
------------------------------
३. 'काकू गँग' आणि शेजारधर्माचे गुप्तहेर
प्रत्येक सोसायटीत किंवा गल्लीत एक 'काकू गँग' असते. सीआयए (CIA) किंवा केजीबी (KGB) या गुप्तहेर संघटना यांच्यासमोर अगदी लहान मुलांसारख्या वाटतील. तुमच्या घरात काय शिजतंय, तुमच्याकडे कोण पाहुणे आलेत आणि तुमचा मुलगा रात्री किती वाजता घरी आला, याची अचूक माहिती या गँगकडे असते.
तुम्ही कितीही लपून छपून घरात येण्याचा प्रयत्न करा, एखादी खिडकी हळूच उघडेल आणि दोन डोळे तुमच्यावर रोखले जातील.
* "काय हो, आजकाल फार उशीर होतोय ऑफिसमधून यायला?" हा प्रश्न नसतो, हा चौकशीचा पहिला टप्पा असतो.
* त्यांना तुमच्या पगाराची काळजी तुमच्या कंपनीपेक्षा जास्त असते. "मुलगा काय करतो?" या प्रश्नानंतर जर तुम्ही सांगितलं की तो 'वर्क फ्रॉम होम' करतोय, तर त्यांच्या चेहऱ्यावरचे भाव बघण्यासारखे असतात. त्यांच्या मते, घरात बसून कॉम्प्युटरवर गेम खेळणाऱ्याला कंपनी पैसे का देते, हे पृथ्वीवरचं सर्वात मोठं कोडं आहे.
------------------------------
४. लग्नकार्यातील 'फुकटचे समीक्षक'
लग्नाचा मोसम आला की हे परग्रहावरचे लोक सक्रिय होतात. हे लोक वधू-वरांना आशीर्वाद द्यायला येत नाहीत, ते जेवणाची आणि व्यवस्थेची 'ऑडिट' करायला येतात.
लग्नाच्या हॉलमध्ये शिरल्यापासून त्यांचे बारीक निरीक्षण सुरू होते:
* "मंडप जरा छोटा आहे ना?"
* "पक्वान्नामध्ये साखर कमी होती."
* "आइसक्रीम वितळलेली होती."
एक माणूस तर मला असा भेटला जो म्हणाला, "सगळं ठीक होतं हो, पण पिण्याच्या पाण्याचा पाण्याचा तांब्या जरा उलटा ठेवला होता." मला पडलेला प्रश्न हा आहे की, लोक एवढं बारीक लक्ष कसं ठेवू शकतात? लग्न कोणाचंही असो, या लोकांचा मुख्य उद्देश फक्त गुलाबजामचा आकार मोजणे हाच असतो.
------------------------------
५. व्हॉट्सॲप युनिव्हर्सिटीचे 'प्रोफेसर्स'
आजकाल स्मार्टफोन प्रत्येकाच्या हातात आलाय आणि या स्मार्टफोनने या अतरंगी लोकांना एक मोठं व्यासपीठ दिलंय. सकाळी ६ वाजल्यापासून यांच्याकडून 'शुभ सकाळ'चे मेसेज यायला सुरुवात होते. त्या मेसेजमध्ये चमकणारी फुलं, वाहणारे झरे आणि सोबत एक असा सुविचार असतो जो वाचून माणसाला वैराग्य यावं.
पण खरी गंमत पुढे असते. "हा मेसेज ११ लोकांना पाठवा, संध्याकाळपर्यंत चांगली बातमी मिळेल. न पाठवल्यास मोबाईलची स्क्रीन फुटेल."
मला आश्चर्य वाटतं की, या २१ व्या शतकातही लोक अशा मेसेजवर विश्वास ठेवतात आणि तो प्रामाणिकपणे फॉरवर्ड करतात. हे तेच लोक आहेत जे 'नासाने चंद्रावरून ओमचा आवाज ऐकला' किंवा 'युनेस्कोने भारतीय राष्ट्रगीताला जगातील सर्वोत्तम घोषित केले' अशा बातम्यांवर डोळे झाकून विश्वास ठेवतात. हे लोक नक्कीच दुसऱ्या विश्वात जगतात.
------------------------------
६. जिममध्ये जाणारे 'सोमवारचे शूरवीर'
दर रविवारी रात्री पृथ्वीवरच्या लाखो लोकांच्या मनात एक नवा विचार येतो—"उद्यापासून जिम लावायची आणि बॉडी बनवायची!" सोमवार उजाडतो. हे शूरवीर नवीन ट्रॅक पॅन्ट, महागडे शूज आणि पाण्याचे ब्रँडेड बॉटल घेऊन जिमला जातात.
पहिल्या दिवशी ते इतका व्यायाम करतात की जणू काही एकाच दिवसात त्यांना 'मिस्टर युनिव्हर्स' व्हायचं आहे. जिममधल्या आरशासमोर उभे राहून ते स्वतःच्या बायसेप्सकडे असे बघतात जणू काही रात्रीतून तिथे डोंगर उभा राहिलाय.
पण खरी गोम मंगळवारी कळते. संपूर्ण शरीर इतकं दुखत असतं की बेडवरून उठणंही कठीण होतं. मग जिमचा तो पास कपाटात कुठेतरी धूळ खात पडतो. पण पुढच्या रविवारी पुन्हा तोच संकल्प होतो. हा चक्राकार प्रवास फक्त पृथ्वीवरचेच लोक करू शकतात.
------------------------------
७. मॉल आणि दुकानांमधील 'बार्गेनिंगचे राजे'
मॉलमध्ये गेल्यावर जिथे 'फिक्स प्राईस' बोर्ड लावलेला असतो, तिथेही आपले लोक आपली कला दाखवल्याशिवाय राहत नाहीत. ₹४९९९ च्या ब्रँडेड शर्टवर २५% डिस्काउंट असल्यावरही सेल्समनला विचारणार—"भाऊ, अजून काही कमी होईल का? राउंड फिगर ₹३००० ला लावून टाका ना!"
आणि भाजीमार्केटमध्ये तर वेगळंच युद्ध असतं. ₹२० किलोच्या बटाट्यासाठी ५ मिनिटे हुज्जत घातली जाते.
"काय हो, शेजारचा तर ₹१८ ने देतोय."
"मॅडम, मग तिथेच घ्या ना."
"नाही, तुमचे बटाटे जरा चांगले वाटले, ₹१५ ला द्या ना!"
आणि शेवटी ₹२० देऊन झाल्यावर कोथिंबिरीची पेंडी आणि दोन मिरच्या फुकट मागणे हा तर या लोकांचा जन्मसिद्ध हक्क आहे. हा हक्क बजावताना त्यांच्या चेहऱ्यावर जो विजयभाव असतो, तो पाहण्यासारखा असतो.
------------------------------
८. ऑफिसमधले 'वर्कहोलिक' आणि 'चहाबाज'
ऑफिस हे अशा अतरंगी लोकांचे मुख्य केंद्र आहे. इथे तुम्हाला दोन प्रकारचे लोक सापडतील. एक जे सकाळी ९ ते रात्री ९ फक्त काम आणि काम करतात. त्यांना बघून वाटतं की यांच्या घरी कोणी नाही आणि कंपनीचे मालक यांचे सख्खे काका आहेत.
आणि दुसरे असतात 'चहाबाज'. यांच्या दिवसाची सुरुवात चहाने होते आणि शेवटही चहाने होतो.
* सकाळी १० वाजता: "चला, एक चहा मारून येऊ."
* दुपारी १२ वाजता: "काम करून डोकं जाम झालंय, चहा हवा."
* दुपारी ३ वाजता: "जेवण झाल्यावर चहा नाही प्यायलो तर झोप येते."
* संध्याकाळी ५ वाजता: "आता तर चहाची वेळच आहे."
हे लोक ऑफिसमध्ये कामासाठी कमी आणि चहाच्या टपरीवर देशाच्या राजकारणावर चर्चा करण्यासाठी जास्त वेळ घालवतात. मला तर वाटतं यांच्या रक्तगटात 'हिमोग्लोबिन' ऐवजी 'चहाग्लोबिन' असतं.
------------------------------
निष्कर्ष: जगणे सुंदर बनवणारे नमुने
जर हे लोक या पृथ्वीवर नसले असते, तर हे जग खूपच कंटाळवाणं आणि शिस्तबद्ध झालं असतं. सगळेच जर नियमाने वागले, वेळेवर आले, शांतपणे जगले, तर जगण्यातली मजाच निघून जाईल.
हे लोक पृथ्वीवरचेच आहेत का? याचं उत्तर काहीही असो, पण ते आपल्यासोबत आहेत हेच आपल्या मनोरंजनाचं सर्वात मोठं साधन आहे. त्यांच्या या अतरंगी वागण्यामुळेच आपल्याला रोज हसायला मिळतं. त्यामुळे पुढच्या वेळी जेव्हा तुम्हाला रस्त्यावर उलटा इंडिकेटर लावणारा किंवा लग्नात गुलाबजामचा आकार मोजणारा माणूस भेटेल, तेव्हा चिडू नका. फक्त मनाशी म्हणा—"वा रे देवा! काय भारी नमुना बनवला आहेस!" आणि हसून पुढे निघून जा.
------------------------------
लेख कसा वाटला नक्की सांगा! ...
