नवी सुरुवात
राजमाचीहून परत आल्यावर तीन-चार दिवस अगदी सुट्टीतल्या धुंदीत गेले. गाडीतून येताना खिडकीबाहेर मागे पडणारे डोंगर बघत होतो, पण मन मात्र अजून त्या शेकोटीजवळच रेंगाळत होतं. डोळे बंद केले की अजूनही तो धबधब्याचा आवाज कानात घुमायचा, ओल्या मातीचा तो वास नाकात रेंगाळायचा, आणि अन्वीचा तो शेकोटीजवळचा हसरा चेहरा डोळ्यासमोर यायचा.
घरी पोचल्यावर आईने विचारलं, "काय रे, कसा झाला ट्रिप? इतका खुश का दिसतोयस?"
मी नुसतंच हसून "छान झाला" म्हणालो. मनातलं सगळं सांगायची अजून वेळ आली नव्हती.
सोमवारी परत ऑफिसला जायचं म्हणून मन काही केल्या तयार होत नव्हतं. सुट्टीचा शेवटचा दिवस, रविवारी संध्याकाळी, यशचा फोन आला.
"काय रे, कसं वाटतंय आता? अन्वीचा काही मेसेज आला का?" त्याने हसत विचारलं.
"अजून नाही रे," मी म्हटलं, पण मनातून वाटत होतं की यावा.
आणि खरंच, त्याच रात्री साडेदहाच्या सुमारास फोन वाजला. फोनवर नाव झळकलं - अन्वी.
"हॅलो?"
"साहेब, झोपला नाहीत अजून?" पलीकडून अन्वीचा आवाज आला.
मनात एकदम आनंदाची लहर आली. "नाही गं, जागाच आहे. कशी आहेस?"
"बरी आहे. ट्रिपनंतर परत रुटीन सुरू, म्हणून जरा कंटाळा आलाय," ती म्हणाली.
अशा गप्पा जवळपास तासभर चालल्या - काही खास विषय नव्हता, पण बोलत राहावंसं वाटत होतं. शेवटी झोप यायला लागली म्हणून फोन ठेवला, पण मनात एक वेगळाच आनंद होता.
रोजची सवय
दुसऱ्या दिवशी सकाळी उठलो तर फोनवर एक मेसेज होता, "साहेब, ऑफिसला निघालात का?"
अन्वीचा मेसेज बघून चेहऱ्यावर आपोआप हसू आलं. गड उतरताना दोघांनी नंबर घेतले होते खरे, पण इतक्या पटकन आणि इतक्या सहजतेने बोलणं सुरू होईल असं वाटलं नव्हतं.
मी लिहिलं, "हो, निघालोय. तू?"
"मी पण निघाले आहे. काल इतकं चालून पाय अजून दुखतायत."
"हो ना, माझेही. पण मजा आली खूप."
"हो, खूप दिवसांनी इतकं मनापासून हसले."
असं करत करत गप्पा सुरू झाल्या. रोज सकाळी ऑफिसला जाताना, संध्याकाळी परत येताना, कधी कामाच्या मध्येसुद्धा एखादा मेसेज यायचा. "जेवलास का?" "मीटिंग संपली का?" "आज पाऊस आहे, छत्री घेऊन जा." असल्या छोट्या छोट्या गोष्टींमधून एक वेगळीच काळजी जाणवायला लागली.
हळूहळू रोजचं हे बोलणं इतकं सवयीचं झालं की दिवसभरात एकदाही मेसेज नाही आला तर काहीतरी चुकल्यासारखं वाटायला लागलं. ऑफिसमध्ये मी मीटिंगमध्ये बसलो असलो तरी मध्येच फोनकडे नजर जायची.
माझा सहकारी रोहित एकदा म्हणालाच, "काय रे, आजकाल फोनमध्येच बुडालेला असतोस. कोण आहे?"
मी नुसतं हसून विषय टाळला, पण मनातून वाटलं की आता लपवण्यात अर्थ नाही.
पूर्ण आठवडाभर असंच गेला, फक्त फोनवर आणि मेसेजवर. मग एक शुक्रवारी संध्याकाळी अन्वीचाच मेसेज आला, "उद्या काय प्लॅन आहे?"
मी म्हटलं, "काही खास नाही, का?"
"मग कॉफी घ्यायला येशील का? बऱ्याच वर्षांनी भेटलो आपण, पण नीट बोलायला वेळच मिळाला नव्हता त्या ट्रेकमध्ये. सगळे होतेच आजूबाजूला."
मनात एकदम गडबड झाली. हो म्हणावं की जरा विचार करून सांगावं असा विचार करत बसलो, इकडे-तिकडे फेऱ्या मारल्या खोलीत, आणि शेवटी लिहिलं, "हो, नक्की. कुठे भेटायचं?"
"कोरेगाव पार्कमध्ये एक छान कॅफे आहे, तिथे भेटूया. संध्याकाळी सहाला?"
"चालेल."
फोन ठेवल्यावर बराच वेळ नुसताच बसून राहिलो, मनात उद्याच्या भेटीचे विचार घोळत होते.
पहिली भेट
दुसऱ्या दिवशी सकाळपासूनच मनात हुरहूर होती. काय बोलावं, कसं बोलावं याचा विचार करत करत दिवस गेला. संध्याकाळी तयार होताना तीनदा शर्ट बदलला, शेवटी साधासाच निळा शर्ट घातला.
ठरलेल्या वेळेच्या आधीच पोचलो, कोपऱ्यातलं एक टेबल पकडून बसलो. बाहेर पावसाची हलकी रिपरिप सुरू होती, अगदी राजमाचीची आठवण करून देणारी. कॅफेत गरम कॉफीचा घमघमाट दरवळत होता, आणि खिडकीबाहेरून येणारा ओल्या मातीचा वास त्यात मिसळत होता. मनात विचार आला, पाऊस जणू आमच्या भेटीचा साक्षीदार बनायला आतुर आहे.
सहा वाजून पाच मिनिटांनी अन्वी आली, साधासाच पण नीटनेटका पेहराव, केस मोकळे सोडलेले, कपाळावर एक छोटीशी काळ्या रंगाची टिकली, कानात झुमके आणि पांढऱ्या रंगाची शॉर्ट कुडती, त्यावर ओढणी, हातात एक छोटी बॅग. गडावरची ती चिखलात माखलेली, रेनकोटातली अन्वी आणि आजची ही अन्वी अगदी वेगळी वाटत होती, तरी हसू मात्र तेच होतं.
"काय साहेब, इतक्या लवकर?" ती हसत म्हणाली, समोरच्या खुर्चीत बसताना.
"सवय आहे," मी म्हटलं आणि आम्ही दोघं हसलो.
वेटर आला, दोघांनी कॉफी सांगितली - माझी ब्लॅक कॉफी, तिची कॅपुचिनो. कॉफी येईपर्यंत जुजबी बोलणं झालं, ऑफिसबद्दल, पुण्यातल्या ट्रॅफिकबद्दल, हवामानाबद्दल.
दोघांनाही जरा अवघडल्यासारखं वाटत होतं, पण हळूहळू सहजता येऊ लागली.
"तुझं ऑफिस कुठे आहे?" तिने विचारलं.
"हिंजवडी. मी IT मध्येच आहे... तू आयटीतच आहेस ना?"
"हो, मी बानेरला आहे. वेगळ्या कंपनीत, पण IT मध्येच आहे."
कॉफी आल्यावर बोलणं जरा जास्त मोकळं झालं. वाफाळत्या कपाची ऊब हातात घेत मग हळूहळू विषय कॉलेजकडे वळला.
"तुला आठवतंय का, आपली पहिली भेट कशी झाली होती?" तिने विचारलं, कपातल्या कॉफीत चमचा फिरवत.
मी विचार करत म्हटलं, "थोडं थोडं आठवतंय. लायब्ररीत भेटलो होतो ना?"
"हो! मी नोट्स शोधत होते आणि तू मला मदत केली होतीस. फायनल इयरच्या आधी. माझ्या मैत्रिणीने - प्रियाने - ओळख करून दिली होती."
"हो, आठवतंय आता. तेव्हा तू खूप शांत, गप्प स्वभावाची वाटली होतीस मला."
ती हसली, "आणि तू खूप बिझी, नेहमी घाईत असल्यासारखा वाटायचास."
"हो, तेव्हा खरंच खूप गोंधळलेला होतो मी," मी म्हटलं, आणि माझा आवाज थोडा गंभीर झाला.
तिने माझ्याकडे बघितलं, समजून घेण्याच्या नजरेने. "तू का असा अचानक गायब झालास, ते अजून पूर्ण सांगितलं नाहीस मला. फायनल इयरनंतर एकदम संपर्कच तुटला."
मी जरा वेळ शांत राहिलो. कपातल्या कॉफीकडे बघत, शब्द जुळवत. मग म्हटलं, "घरची परिस्थिती त्या काळात फार बरी नव्हती. काही गोष्टींमुळे मन इतकं गुंतलं होतं की बाहेरच्या जगाशी संबंधच तोडून टाकला. फोन बंद केला, सोशल मीडिया डिलीट केलं. वाटलं, स्वतःला थोडं वेळ द्यावा, बरं झाल्यावर परत सगळं सुरू करू. पण मग तेच सवयीचं होऊन गेलं. एकटं राहण्याची सवय लागली." काही गोष्टी अजूनही मनाच्या तळाशी दडलेल्या होत्या, ज्या मी अजून तिला - किंवा कुणालाच - पूर्णपणे सांगितल्या नव्हत्या.
ती काही न बोलता फक्त ऐकत राहिली, मध्ये मध्ये मान हलवत. तिच्या नजरेत राग नव्हता, फक्त समजून घेण्याची तयारी होती. ते बघून मनावरचं एक ओझं जरा हलकं झाल्यासारखं वाटलं, तरी पूर्ण उतरलं नव्हतं.
"मी ही खूप शोधलं तुला. जुने मित्र-मैत्रिणींना विचारलं, सोशल मीडियावर शोधलं, पण काहीच सापडलं नाही. मग वाटलं, कदाचित तुलाच नको असेल संपर्कात राहायला," ती हळू आवाजात म्हणाली.
"नाही गं, तसं काही नव्हतं. फक्त... त्या काळात कुणाशीच बोलावंसं वाटत नव्हतं. आणि नंतर वाटायचं, इतकी वर्षं गेली, आता अचानक संपर्क करून काय सांगणार?" मी म्हटलं.
"बरं झालं आता तरी निदान बोलतोयस," ती हसून म्हणाली, वातावरण हलकं करत. "आणि राजमाचीचे आभार मानायला हवेत, नाहीतर कदाचित परत कधी भेटलोच नसतो."
"हो, खरंच." मी ही हसलो, पण मनात कुठेतरी वाटलं - एक दिवस तिला सगळं सांगावं लागेल, पूर्णपणे.
गप्पांमध्ये वेळ कसा गेला कळलंच नाही. दोन तास कधी संपले समजलंच नाही. शेवटी वेटरने विचारलं, "काही आणखी हवंय का?" तेव्हा भानावर आलो.
"अरे, इतका वेळ झाला?" अन्वी म्हणाली, घड्याळाकडे बघत.
"हो, वेळ कसा गेला कळलंच नाही," मी म्हटलं.
बाहेर पडताना ती म्हणाली, "परत भेटूया का लवकरच?"
"नक्की," मी लगेच म्हटलं, जरा जास्तच उत्साहाने.
तिच्या मनात
(अन्वीच्या नजरेतून)
त्या रात्री घरी पोचल्यावर अन्वी बराच वेळ खिडकीजवळ उभी राहिली, बाहेर पडणाऱ्या हलक्या पावसाकडे बघत. मनात एकच विचार घोळत होता - इतक्या वर्षांनी तो असा अचानक भेटला, आणि आधीसारखंच वाटलं, जणू मध्ये काही वर्षं गेलीच नाहीत.
पण त्याच्या डोळ्यात काहीतरी लपलेलं दिसत होतं, तिला जाणवलं होतं. तो हसत होता, बोलत होता, तरी कुठेतरी एक अढी होती, न सांगितलेली गोष्ट होती. "त्याला वेळ हवाय," ती स्वतःशीच पुटपुटली, "मीही घाई करणार नाही."
तिने फोन उचलला, त्याला एक मेसेज टाईप केला - "आज मस्त वाटलं भेटून" - मग खोडून पुन्हा लिहिलं, "गुड नाईट साहेब, उद्या भेटूच" आणि पाठवून दिला. चेहऱ्यावर एक समाधानाचं हसू घेऊन ती झोपायला गेली.
हळूहळू जवळीक
त्यानंतर भेटीगाठी वाढत गेल्या. कधी वीकेंडला कॉफी, कधी संध्याकाळी मुळशी रोडला जाऊन मावळत्या सूर्याचा नारिंगी रंग बघणे, कधी लाँग वॉकसाठी भेटणे, कधी मूव्ही बघायला जाणे, कधी नुसतंच फोनवर तासनतास बोलणे. एक दिवस ती म्हणाली, "चल, सिंहगडला जाऊया, तिथली भजी खूप फेमस आहे."
आम्ही दोघं एका शनिवारी सकाळी सिंहगडला गेलो - याआधीही मी सिंहगडला बरेचदा जाऊन आलेलो, कधी एकटा तर कधी मित्रांसोबत. गार वारा अंगावर घेत, दवाने ओल्या झालेल्या पायवाटेवरून आम्ही चढत होतो. गड चढताना ती दमली, मध्येच थांबून विश्रांती घेत होती.
"अजून किती लांब आहे?" तिने विचारलं, हसत हसत, कपाळावरचा घाम पुसत.
"जवळ आलंय, चल," मी म्हटलं, आणि तिचा हात धरून वर खेचला.
गडावर पोचल्यावर दोघांनी मिळून गरमागरम भजी खाल्ली, गप्पा मारल्या, गड फिरलो आणि मग खालच्या पुण्याच्या दृश्याकडे बघत बसलो. दूरवर पसरलेलं शहर, त्यावर तरंगणारे ढग, आणि थंडगार वारा - सगळंच त्या क्षणाला अजून खास बनवत होतं.
"किती छान वाटतंय ना इथे," ती म्हणाली.
"हो, आणि सोबत छान माणूस असला की अजूनच छान वाटतं," मी म्हटलं, जरा धीर करून.
ती लाजून हसली, काही बोलली नाही, पण चेहऱ्यावरचं हसू सगळं सांगून गेलं.
सुजाताही अधूनमधून जॉईन व्हायची आमच्या भेटींना, आणि माझे मित्र तनय, यश, वेदांतही अन्वीशी आता चांगलेच गप्पा मारू लागले होते. एका शनिवारी संध्याकाळी सगळे मिळून एका रेस्टॉरंटमध्ये जमलो.
यश मला बाजूला घेऊन म्हणाला, "काय रे, सिरियस आहेस का अन्वीबद्दल? कारण ती तर पूर्ण गुंतलेली दिसतेय."
"हो रे, सिरियस आहे. फक्त अजून तिला तसं स्पष्ट सांगितलेलं नाही," मी म्हटलं.
"मग उशीर का करतोयस? सांग की मनातलं," यश म्हणाला.
तनय आणि वेदांतही हसत हसत माझी चेष्टा करत होते, "साहेब आता प्रेमात पडलेत!"
मी नुसताच लाजून हसलो.
एक कठीण संध्याकाळ
सगळं छान चाललं असताना एक दिवस अचानक अडचण आली. अन्वीच्या घरून तिच्या लग्नाबद्दल बोलणं सुरू झालं होतं, तिच्या आई-वडिलांनी एक स्थळ बघितलं होतं. तिने घाबरत घाबरत मला हे सांगितलं, फोनवर.
"साहेब, घरचे माझ्या लग्नाबद्दल बोलतायत. एक स्थळ आलंय बघायला," तिचा आवाज रडवेला होता.
मला एकदम धक्का बसला. "काय? पण... तू काय म्हणालीस त्यांना?"
"मी अजून काही बोलले नाही. काय बोलू तेच कळत नाहीये. आपलं नातं अजून इतकं नवीन आहे, आणि घरी हे सगळं..."
मी काही क्षण गप्प बसलो, विचार करत. मग म्हटलं, "अन्वी, घाबरू नकोस. आपण यावर बोलू, मार्ग काढू. पण सगळ्यात आधी मला हे सांग - तुला काय वाटतं आपल्या नात्याबद्दल?"
"मला... मला तुझ्यासोबतच पुढे जायचंय. पण घरच्यांना कसं सांगू, हेच कळत नाही," ती रडत म्हणाली.
"ठीक आहे, आपण थोडा वेळ घेऊ, नीट विचार करून घरच्यांशी बोलू. मी पण घरी सांगायला सुरुवात करतो हळूहळू. काळजी करू नकोस, सगळं ठीक होईल," मी तिला धीर देत म्हणालो.
फोन ठेवल्यावर मात्र मन खूप अस्वस्थ झालं. रात्रभर झोप आली नाही. सकाळी उठून यशला फोन केला, सगळं सांगितलं.
"अरे मग आता घरी सांगायला हवं तुझ्या. उशीर केलास तर अवघड होईल," यश म्हणाला.
घरच्यांशी बोलणं
त्या रविवारी संध्याकाळी जेवताना मी आई-बाबांना हळूच विषय काढला. "आई, बाबा, एक गोष्ट सांगायचीय."
आईने लगेच नजर वर केली, "काय झालं?"
"राजमाचीला एक मुलगी भेटली होती, अन्वी. ती माझी कॉलेजची ज्युनियर आहे. आम्ही आता एकमेकांना भेटतोय, बोलतोय. मला ती आवडते, आणि मला तिच्यासोबत पुढे जायचंय."
बाबा जरा गंभीर झाले, "कोण आहे ती? कुठली?"
"विदर्भातलीच आहे, नागपूरची. चांगल्या घरातली आहे, आयटीत जॉब करते."
आई म्हणाली, "अचानक इतक्या वर्षांनी असं काही सांगतोयस, जरा आश्चर्य वाटलं. पण तू आनंदी आहेस ना?"
"हो आई, खूप आनंदी आहे."
बाबा थोडा वेळ शांत बसले, मग म्हणाले, "बघू. घाईत काही निर्णय नको. आधी तिला आणि तिच्या घरच्यांना भेटायला हवं. आणि एक गोष्ट लक्षात ठेव - एवढ्या वर्षांनी अचानक हे सगळं, जरा विचार करून पाऊल टाक."
बाबांच्या आवाजातला हा राखीवपणा मला जरा खटकला, पण मी शांतपणे "हो बाबा" इतकंच म्हटलं.
पुढचे काही दिवस घरात या विषयावर फारसं बोलणं झालं नाही. आई मात्र एकदा स्वयंपाकघरात मला एकटं गाठून म्हणाली, "बाबांना जरा वेळ दे. त्यांना भीती वाटतेय की तू पुन्हा दुखावला जाशील, जसं आधी... " ती अर्धवट वाक्य सोडून निघून गेली, आणि मी विचारात पडलो - आईला माझ्या भूतकाळाबद्दल किती माहीत आहे?
काही दिवसांनी बाबांशी पुन्हा बोललो, यावेळी अजून थेट. "बाबा, मला माहीत आहे तुम्हाला काळजी वाटतेय. पण अन्वी वेगळी आहे. मला विश्वास आहे यावर."
बाबा माझ्याकडे बराच वेळ बघत राहिले, मग हळू आवाजात म्हणाले, "ठीक आहे. पण एक लक्षात ठेव - एकदा हो म्हटलं की मागे फिरायचं नाही." त्यांच्या डोळ्यात एक वेगळीच काळजी दिसली, जी नक्की कशाबद्दल होती हे मला तेव्हा कळलं नाही.
घरून एवढा तरी होकार मिळाल्यावर जीव भांड्यात पडला. लगेच अन्वीला फोन करून सांगितलं.
"खरंच? तुझ्या घरच्यांनी मान्य केलं?" तिच्या आवाजात आनंद स्पष्ट जाणवत होता.
"हो, पण आधी भेट व्हायला हवी म्हणतायत. तूही तुझ्या घरी बोल आता."
"हो, मी पण प्रयत्न करते," ती म्हणाली, आवाजात अजूनही थोडी काळजी होती.
पुढच्या आठवड्यात तिनेही धीर करून घरी सगळं सांगितलं. सुरुवातीला तिचे आई-वडील जरा नाराज झाले, इतक्या वर्षांनी अचानक हे कसं, असं विचारलं. काही दिवस घरात शांतता पसरली, अन्वीला रोज त्यांच्या नजरेतले प्रश्न जाणवत होते. पण अन्वीने शांतपणे सगळं समजावून सांगितलं - राजमाचीची भेट, आमचं जुनं नातं, आणि आताची आमची भावना. हळूहळू त्यांनाही समजलं आणि त्यांनी भेटायला तयारी दाखवली.
दोन्ही घरचं भेटणं
एका रविवारी दोन्ही घरचे एकत्र भेटले, एका हॉटेलमध्ये. सुरुवातीला जरा औपचारिक, अवघडलेलं वातावरण होतं, प्रश्नांची, नजरांची देवाणघेवाण होत होती, पण हळूहळू गप्पा रंगल्या. अन्वीचे बाबा आणि माझे बाबा एकाच क्षेत्रात काम केलेलं निघालं, त्यामुळे लगेच सूर जुळला. आया एकमेकींशी घरगुती गप्पा मारू लागल्या.
अन्वी आणि मी एका कोपऱ्यात उभे राहून हे सगळं बघत होतो, आणि एकमेकांकडे बघून हसत होतो.
"बघ, सगळं किती छान जुळून येतंय," ती हळूच म्हणाली.
"हो, राजमाचीच्या त्या पावसाने खरंच जादू केली," मी म्हटलं.
भेट संपताना दोन्ही घरच्यांनी पुढे बोलणी करायला मान्यता दिली. घरी परतताना मन अगदी हलकं झालं होतं.
एक संध्याकाळ, एक निर्णय
दिवाळीच्या आधीचा एक शनिवार. सगळं व्यवस्थित मार्गी लागलं होतं, पण मला अन्वीला स्वतःहून, मनापासून विचारायचं होतं. मी तिला घेऊन पुन्हा त्याच कोरेगाव पार्कच्या कॅफेमध्ये गेलो, तिथे आमची पहिली भेट झाली होती.
संध्याकाळचा गार वारा सुटला होता, दिव्यांच्या माळा रस्त्यावर झुलत होत्या. या वेळी टेबलवर एक छोटीशी भेटवस्तू घेऊन गेलो होतो, कागदात नीट गुंडाळलेली.
"हे काय आहे?" तिने विचारलं, आश्चर्याने.
"उघडून बघ," मी म्हटलं, माझं मन जोरात धडधडत होतं.
आत एक छोटीशी वहीसारखी डायरी होती, ज्याच्या पहिल्याच पानावर लिहिलं होतं - "राजमाचीच्या पावसात हरवलेली आठवण, पुण्यात परत सापडली."
तिचे डोळे भरून आले. "साहेब, तू खरंच..." ती पुढे बोलूच शकली नाही.
मी उठून तिच्या शेजारी गेलो, गुडघ्यावर बसलो नाही, पण तिचा हात हातात घेतला. "अन्वी, इतकी वर्षं आपण एकमेकांपासून दूर होतो, पण नियतीने परत आणलं एकत्र. घरचेही आता तयार आहेत. आता मला हे नातं नीट, मनापासून, कायमचं पुढे न्यायचंय. तू माझ्यासोबत आयुष्यभरासाठी येशील का?"
कॅफेमधले इतर लोकही आमच्याकडे बघू लागले होते, पण त्या क्षणी आम्हा दोघांना कशाचीच पर्वा नव्हती.
तिने काही न बोलता फक्त होकारार्थी मान हलवली, डोळ्यातलं पाणी पुसत, आणि माझा हात घट्ट धरला. "हो, साहेब. मी ही हेच वाट बघत होते."
बाहेर संध्याकाळचा उजेड मावळत होता, पुण्याच्या रस्त्यांवर दिवे लागत होते. राजमाचीच्या त्या पावसाळी रात्रीपासून सुरू झालेला हा प्रवास आता एका नव्या वळणावर येऊन पोचला होता - आणि पुढचा रस्ता आता आम्ही दोघांनी मिळून, दोन्ही घरच्यांच्या आशीर्वादाने चालायचं ठरवलं होतं.
तनय, यश, वेदांत आणि सुजातालाही ही बातमी कळल्यावर सगळ्यांनी मिळून त्या रात्री एक छोटीशी पार्टी केली. हसण्या-खिदळण्यात रात्र कशी सरली कळलंच नाही.
पण त्या रात्री उशिरा, बाबांच्या डोळ्यातली ती अनोळखी काळजी माझ्या मनात पुन्हा एकदा डोकावून गेली...
...क्रमशः
