काळी बाहुली
भाग ६ काळ्या बाहुलीचा पहिला ठाव
आजीने जमिनीवर पडलेल्या त्या कागदाकडे पाहिलं आणि तिच्या चेहऱ्यावरचा रंग पूर्णपणे उडाला. निखिलच्या हातातला कागद थरथरत होता. त्यावर लिहिलेले शब्द त्याच्या डोक्यात सतत घुमत होते. आजीने मला पुरलं होतं. तो कागद जुना होता, अक्षरं फिकट झाली होती, पण शेवटचा शब्द अजूनही स्पष्ट दिसत होता. निखिलने आजीकडे पाहिलं. तिच्या डोळ्यांत आता लपवण्यासारखं काहीच उरलं नव्हतं.निखिलने विचारलं, आजी, हा कागद कुणी लिहिला.
आजीने काही उत्तर दिलं नाही. गणपत काका मात्र त्या कागदाकडे पाहत होते. त्यांनी तो निखिलच्या हातातून घेतला आणि उलटापालटा केला. मागच्या बाजूला काहीच नव्हतं. ते म्हणाले, हा कागद गौरीच्या अक्षरात आहे.निखिलने लगेच विचारलं, पण गौरी गायब झाली तेव्हा ती फक्त नऊ वर्षांची होती. तिला इतकं लिहिता येत होतं.
गणपत काका म्हणाले, हो. ती शाळेत हुशार होती. पण हा कागद तिने कधी लिहिला होता, हे कुणालाच माहीत नाही.
आजीने अचानक गणपत काकांकडे पाहिलं. ती म्हणाली, हा कागद इथे सापडायला नको होता.निखिलने विचारलं, म्हणजे.
आजीने उत्तर देण्याआधीच मंदिराच्या मागच्या बाजूला काहीतरी जोरात आपटलं. तिघेही दचकले. आवाज इतका जवळून आला होता की जणू कुणीतरी अगदी त्यांच्या मागे धावत येऊन थांबलं होतं. निखिलने टॉर्च फिरवली. झाडीत काळोखाशिवाय काहीच नव्हतं.गणपत काका मात्र जागेवरून उठले.ते म्हणाले, इथून निघूया.निखिलने विचारलं, का.
गणपत काकांनी उत्तर दिलं नाही. त्यांनी मंदिराच्या मागच्या बाजूला पाहिलं आणि आजीला म्हणाले, तू त्याला सगळं सांग. आता लपवून काही उपयोग नाही.तिघेही गावाकडे निघाले. निखिल चालत होता, पण त्याच्या मनात सतत तो कागद फिरत होता. आजीने मला पुरलं होतं. त्या वाक्याचा अर्थ काय होता. गौरीला आजीने खरंच पुरलं होतं का. जर तसं असेल तर गौरी जिवंत होती की आधीच काहीतरी झालं होतं. आणि जर आजीने तिला पुरलं असेल, तर ती इतकी वर्षं हे गुपित घेऊन कशी जगली.घरात पोहोचल्यावर आजीने मुख्य दरवाजा आतून बंद केला. तिने खिडक्या तपासल्या. मग निखिलला घराच्या मागच्या बाजूला असलेल्या जुन्या खोलीत घेऊन गेली. ती खोली अनेक वर्षांपासून वापरात नव्हती. भिंतींवर जुन्या काळ्या डागांची छटा होती आणि एका कोपऱ्यात तुटलेल्या पेट्या ठेवलेल्या होत्या.आजीने एका पेटीवर हात ठेवला.
ती म्हणाली, गौरी गायब झाल्यानंतर आम्ही तिचा शोध घेत राहिलो. पण काही दिवसांनी गावातल्या लोकांनी शोध थांबवला. सगळ्यांना वाटलं ती कदाचित कुठेतरी निघून गेली असेल. पण मला माहीत होतं की ती कुठे गेली होती.निखिलने तिच्याकडे पाहिलं.कुठे.आजीने डोळे मिटले.वडाच्या झाडाखाली.निखिलच्या अंगावर काटा आला.तिथे मी तिला शेवटचं पाहिलं होतं.निखिलने विचारलं, त्या रात्री काय झालं होतं.
आजी काही क्षण शांत राहिली. मग तिने सांगायला सुरुवात केली. त्या रात्री गौरी रडत रडत आमच्या घरात आली होती. तिच्या हातात ती काळी बाहुली होती. ती म्हणत होती की बाहुली रात्री तिच्याशी बोलते. आम्ही तिच्यावर विश्वास ठेवला नाही. पण ती सतत एकच गोष्ट सांगत होती. बाहुली तिला वडाच्या झाडाकडे बोलावते.
निखिलने विचारलं, मग तू काय केलंस.
आजी म्हणाली, मी तिच्या हातातून बाहुली काढून घेतली. मला वाटलं खेळण्यामुळे ती घाबरली आहे. मी बाहुली घरात ठेवली आणि गौरीला झोपायला सांगितलं. पण रात्री ती पुन्हा उठली. तिने मला सांगितलं की कुणीतरी तिला बाहेरून हाक मारत आहे.
निखिलच्या अंगावर काटा आला.आणि मग.आजी म्हणाली, मी तिच्यामागे गेले खोलीत काही क्षण शांतता पसरली.
ती मला वडाच्या झाडापर्यंत घेऊन गेली. तिथे कुणीतरी उभं होतं.
निखिलने विचारलं, रघुनाथ.आजीने होकार दिला.
तो वडाखाली उभा होता. त्याच्या हातात काळ्या रंगाची छोटी पिशवी होती. गौरी त्याला पाहून माझ्या मागे लपली. रघुनाथ म्हणाला की मी त्याच्यावर विश्वास ठेवावा. पण मला तेव्हा काहीतरी चुकीचं जाणवत होतं.
निखिलने विचारलं, मग काय झालं.
आजीने हळू आवाजात सांगितलं, अचानक गौरीने माझा हात सोडला आणि वडाच्या झाडामागे धावली. मी तिच्यामागे गेले. पण तिथे कोणीच नव्हतं. फक्त काळी बाहुली जमिनीवर पडली होती. मी ती उचलली आणि परत वळले. तेव्हा मला गौरीचा आवाज ऐकू आला. ती म्हणत होती, आजी, मला खाली दिसतंय.
निखिलने विचारलं, काय दिसत होतं.
आजीने डोळे उघडले.
जमिनीखाली कुणाचा तरी चेहरा.
निखिलच्या अंगावर शहारा आला.
त्याने विचारलं, मग.
आजी म्हणाली, मला वाटलं गौरी घाबरली आहे. पण तिने माती बाजूला केली. तिथे जमिनीत एक छोटं भोक होतं. त्या भोकातून काळोख दिसत होता. गौरीने आत हात घातला आणि काहीतरी बाहेर काढलं.
काय.आजीने निखिलकडे पाहिलं.एक काळा धागा.निखिल काही बोलला नाही.आजी पुढे म्हणाली, त्या धाग्याला एक छोटी लोखंडी चावी बांधलेली होती.निखिलच्या मनात माळ्यावरचं कपाट आलं.
आजी, ती चावी कुठे आहे.आजीने उत्तर दिलं नाही.
निखिलने तिच्याकडे पुन्हा पाहिलं.
ती चावी कुठे आहे.आजी हळू आवाजात म्हणाली, मला माहीत नाही.
अचानक घराच्या वरच्या मजल्यावरून काहीतरी पडल्याचा आवाज झाला.
धाड.
निखिल आणि आजी दोघेही दचकले.गणपत काका बाहेरच्या खोलीतून धावत आले. ते म्हणाले, आवाज वरून आला.निखिलने माळ्याकडे पाहिलं.त्याच्या अंगावर काटा आला.तो म्हणाला, आपण वर जाऊया.
गणपत काकांनी त्याला थांबवलं. पण निखिलने आधीच जिना चढायला सुरुवात केली होती. आजी मागून त्याच्यासोबत आली. माळ्याचं दार पुन्हा अर्धवट उघडं होतं.
निखिलने दार ढकललं.
आत धुळीचा वास होता. त्याने टॉर्च फिरवली. जमिनीवर एक जुनी पेटी पडलेली होती. पेटीचं झाकण उघडं होतं.आजीने पेटी पाहताच थांबली.
निखिलने विचारलं, ही पेटी तू आधी पाहिली आहेस का.
आजीने होकार दिला.ही गौरीच्या वस्तूंची पेटी आहे.
निखिल पेटीजवळ बसला. आत जुन्या कपड्यांचा गठ्ठा, काही वहीची पानं आणि तुटलेली खेळणी होती. त्याने एकेक वस्तू बाजूला केली. तळाशी काळ्या कपड्यात गुंडाळलेली एक छोटी वस्तू दिसली.
त्याने ती उचलली.
आजी अचानक ओरडली.
ती उघडू नकोस.
निखिल थांबला.
पण कपड्याची गाठ आधीच सैल झाली होती. काळं कापड खाली पडलं.आत एक जुनी छोटी चावी होती.
निखिलच्या हातात ती चावी येताच आजी मागे सरकली.
निखिलने चावी हातात धरून विचारलं, हीच आहे का ती चावी.
आजीच्या डोळ्यांत भीती भरली.
हो.
गणपत काका पुढे आले. त्यांनी चावी पाहिली आणि चेहरा गंभीर केला.
ते म्हणाले, ही चावी त्या जुन्या घराची आहे.निखिलने विचारलं, कोणतं जुनं घर.गणपत काकांनी खिडकीतून गावाच्या टोकाकडे पाहिलं.
रघुनाथचं घर.
निखिलच्या अंगावर शहारा आला.
गणपत काका म्हणाले, ते घर चाळीस वर्षांपासून बंद आहे.
तेवढ्यात माळ्याच्या दुसऱ्या टोकातून हलका आवाज आला.
जणू कुणीतरी जमिनीवर काहीतरी ओढत होतं.
घसर्र.
निखिलने टॉर्च तिकडे वळवली.काहीच दिसलं नाही.
पण जमिनीवर धुळीत दोन लहान पावलांचे ठसे उमटले होते.
ते ठसे हळूहळू पुढे येत होते.
एक.
मग दुसरा.
मग तिसरा.
निखिल, आजी आणि गणपत काका तिघेही न बोलता त्या ठशांकडे पाहत राहिले.पावलांचे ठसे पेटीपाशी येऊन थांबले.मग अचानक पेटीच्या आतून एक छोटा आवाज आला.
टक.
निखिलने पेटीकडे पाहिलं.
आत काहीतरी हललं होतं.त्याने सावधपणे कपड्यांचा गठ्ठा बाजूला केला.तिथे काळ्या कापडाचा आणखी एक तुकडा होता.त्यावर लाल धाग्याने एक नाव शिवलेलं होतं.
गौरी.
निखिलने तो तुकडा हातात घेतला.आणि त्याच क्षणी त्याच्या मागून मुलीचा आवाज आला.तू माझी चावी शोधलीस.निखिल हळूहळू मागे वळला.माळ्याच्या अंधाऱ्या कोपऱ्यात काळी बाहुली उभी होती.
ती आधीपेक्षा मोठी दिसत होती.आणि तिच्या हातात काहीतरी होतं.
एक जुना काळा धागा.
त्या धाग्याच्या टोकाला लहानशी पितळी घंटी बांधलेली होती.
बाहुलीने हळूहळू हात वर केला.घंटी वाजली.
टण.
आणि खाली घराच्या बंद खोलीतून त्याच क्षणी कुणीतरी जोरात दरवाजा ठोठावला.
धाड.
धाड.
धाड.
निखिलने आजीकडे पाहिलं.आजीच्या चेहऱ्यावर भीती दिसत होती.
ती म्हणाली, आता ती आपल्याला रघुनाथच्या घरापर्यंत घेऊन जाणार आहे.
क्रमश:
