नवरात्रीचा दिवस होता. सकाळी चार वाजता आम्ही दोघी उठलो. आईने तिची जुनी हिरवी पैठणी नेसली, सोनेरी काठ वाली, तिच्या लग्नातली साडी. मी सुद्धा तिच्यासारखीच हिरवी साडी नेसली. दोन पिढ्या, एकच रंग, एकच श्रद्धा.
मंदिर जुन्या काळ्या दगडाचे होते. आत धुपाचा वास येत होता. छोटे दिवे जळत होते. झेंडूचे हार खांबावर लटकत होते. जमिनीवर गुलाबाची फुले विखुरली होती.
मध्यभागी आमची देवी होती. काळ्या दगडाची मूर्ती, अंगावर चांदी सारखी चमकणारी साडी, डोक्यावर सोन्याचा मुकुट, गळ्यात मोठा मोगऱ्याचा हार गुलाबाच्या फुलांसोबत. तिच्या पायाशी फुले विखुरली होती. लहानपणापासून बघत आलेली तीच देवी. आई दर वर्षी सांगायची ही तुळजाभवानी आहे, सर्वांचे रक्षण करणारी.
आईने डोळे बंद केले आणि प्रार्थना करायला लागली. तिच्या डोळ्यात पाणी होते. ती हळू आवाजात बोलली, ही तीच देवी आहे जिने मला तू दिली. तू लहान असताना खूप बरी नव्हतीस, डॉक्टरांनी पण आशा सोडली होती, तेव्हा मी इथे नवस बोलले होते आणि तू बरी झालीस. तेव्हापासून दर वर्षी मी इथे येते.
आम्ही दोघी हात जोडून उभ्या राहिलो. मंदिरात आजूबाजूला गर्दी होती पण आम्हाला फक्त देवी दिसत होती. पाया पडताना आई बोलली, देवी, माझ्या पोरीला सुखी ठेव. तिला जे हवे ते दे, पण तिला चांगली माणसे ओळखता येऊ द्या. तिच्या संसारात सुख दे.
माझी प्रार्थना वेगळी होती. मी बोलले, देवी, मला माझ्या आई सारखा बनव. तिला जे धैर्य आहे, जे प्रेम आहे, जे सहन करायची ताकद आहे, ते मला दे. तिने कधीच तक्रार केली नाही, नेहमी हसत राहिली. मला पण तिच्यासारखा बनायचे आहे.
दर्शन घेऊन बाहेर आलो तेव्हा आईने मला घट्ट मिठी मारली. तिच्या डोळ्यात अजून पाणी होते पण ते आनंदाचे होते. विचारले, देवी कडे काय मागितलेस?
मी हसले आणि म्हणाले, मला काहीच नको, मला फक्त तुझ्यासारखेच मागितले.
त्या दिवशी मला खऱ्या अर्थाने समजले, भक्ती म्हणजे फक्त फुले वाहणे, नारळ फोडणे नाही. भक्ती म्हणजे आईच्या डोळ्यातील विश्वास आहे. देवी फक्त दगडाच्या मूर्ती मध्येच नाही, देवी आईच्या संस्कारात आहे, तिच्या शिकवणीत आहे, तिच्या प्रेमात आहे, तिच्या त्यागात आहे.
आज हा फोटो बघते तेव्हा त्या दिवसाची आठवण येते. दोघी हिरव्या साडीत, हात जोडलेले, समोर कॅमेऱ्या कडे बघून हसत आहोत. मागे देवीची मूर्ती, दिवे, फुले. हा फोटो फक्त फोटो नाही, हा आमचा आशीर्वाद आहे. हा आमचा ठेवा आहे जो पिढी दर पिढी पुढे जाईल.
आई नेहमी म्हणते, मनात श्रद्धा असेल तर प्रत्येक दिवस नवरात्री असतो. मनात प्रेम असेल तर देवी नेहमी तुझ्या सोबत असते.
आता माझे स्वतःचे घर आहे, माझा संसार आहे, पण प्रत्येक नवरात्रीला मी आई सोबत त्याच मंदिरात जाते. तीच हिरवी साडी, तोच नमस्कार, तेच हात जोडणे. कारण काही परंपरा कधीच थांबवू नयेत. त्या परंपरांमुळेच घर टिकून राहतात.
लोक विचारतात, तुम्ही दोघी एकाच रंगाची साडी का नेसता? मी सांगते, हा साडीचा विषय नाही, हा नात्याचा विषय आहे. दाखवायचा की आम्ही एक आहोत. आई आणि लेक, पण देवी समोर एकच आत्मा, एकच परिवार.
आज ही गोष्ट लिहिताना मला सर्व मुलींना एकच सांगायचे आहे, एकदा तरी तुमच्या आईला मंदिरात घेऊन जा. एकत्र प्रार्थना करा. तिच्या सोबत फोटो काढा. तो क्षण तुमच्या आयुष्यातील सर्वात सुंदर आठवण असेल. कारण आई ही पहिली देवी असते जी तुम्ही बघता, आणि तुळजाभवानी ही सर्वांची आई असते, जिच्या आशीर्वादाने आपण सर्व सुखी आहोत.
ही आमची छोटी गोष्ट आहे. दोघी स्त्रिया, जोडलेले हात, झुकलेले माथा, समोर बघून हसरा चेहरा, आणि एक देवी जिने आमचे ऐकले. आईचा आशीर्वाद आणि देवीचा आशीर्वाद दोन्ही एकच. जय भवानी, जय माता दी.
