झपाटलेला वाडा - भाग 6: वाड्याचा जुना मालक
सहा आत्मे मुक्त झाले होते. आणि वाडा पहिल्यांदा श्वास घेत होता.
पहिल्या दिवशी आर्यन आला तेव्हा वाड्यात एक घुसमटणारा वास होता. कुबट, जुन्या रक्ताचा. आता तो वास नव्हता. अंगणातल्या पिंपळावर पक्षी परत बसू लागले होते. वीस वर्षात पहिल्यांदा. गावातले लोक आता म्हणू लागले होते, भोसले वाड्यात दिवा दिसतोय. कोणीतरी राहतंय तिथे. वाडा आता शांत झालाय.
पण आर्यनला माहित होतं, वाडा शांत नाही. अजून दोन आत्मे बाकी आहेत. सगळ्यात जुने. सगळ्या शापाचं मूळ. भैरवनाथ आणि सावित्री. ज्यांनी हा वाडा बांधला.
लॅपटॉपवर मेसेज आलाच होता - आता खरा मालक बाकी आहे. तोच सगळ्या शापाचं मूळ आहे.
आर्यनने हरिभाऊला विचारलं, काका, भैरवनाथ कोण होता?
हरिभाऊने विहिरीच्या कठड्यावर बसून सांगायला सुरुवात केली. त्याचा आवाज थरथरत होता.
भैरवनाथ म्हणजे रघुनाथचा आजा. शंभर वर्षांपूर्वीचा सावकार. या तालुक्याचा सगळ्यात श्रीमंत माणूस. त्याने हा वाडा बांधला. पण वाडा बांधताना मांत्रिकाने सांगितलं होतं - वाडा शंभर वर्ष टिकायचा असेल तर पायात नरबळी द्यावा लागेल. बाईचा बळी. तरच वाडा कधीच पडणार नाही.
आर्यनच्या अंगावर सरसर काटा आला. म्हणजे... बायकोला?
हो. सावित्री. त्याची बायको. देवासारखी बाई. दिसायला लक्ष्मी. पण भैरवनाथने लोभापायी तिला... तिला झोपेत असताना उचललं आणि मुख्य खांबाच्या पायात जिवंत पुरलं. विटा रचल्या. ती आतून ओरडत होती. 'मला सोड, मी तुमची सावित्री...' पण त्याने ऐकलं नाही. वाडा मजबूत केला.
आर्यनने वाड्याच्या मुख्य खांबाकडे बघितलं. जाड लाकडी खांब. शंभर वर्ष झाले तरी त्याला वाळवी लागली नव्हती. कारण त्यात रक्त होतं.
आणि सोनं?
सोनं त्याला शेतात नांगरताना सापडलं. इंग्रजांचं. पाच हंडा. कोणीतरी लपवून पळाले होते. त्याने तळघर बांधलं आणि त्यात लपवलं. पण त्याच्या पोराला, माझ्या मालकाला, म्हणजे रघुनाथच्या बापाला कळलं. बाप-लेकात भांडण झालं. पोराने बापाला तळघरातच खंजीर मारला. संपत्तीसाठी. आणि सोनं घ्यायला गेला तर बापाच्या आत्म्याने त्याला पण मारलं. तेव्हापासून ही साखळी सुरु झाली. सोनं मागते, रक्त घेते.
रात्री बारा वाजता आर्यन एकटाच तळघरात गेला. दरवाजा उघडा होता. पेटी तशीच होती. पण पेटीच्या मागे अंधारात काहीतरी वेगळं होतं. त्याने टॉर्च मारली.
तिथे एक सांगाडा बसलेला होता. मांडी घालून. धोतर, अंगरखा, कपाळावर अजूनही कुंकवाचा डाग. हातात रुद्राक्षाची माळ. आणि त्याच्या छातीत एक मोठा खंजीर. गंजलेला. छातीच्या आरपार गेलेला. म्हणजे खून.
आर्यनने हात लावणार इतक्यात मागून आवाज आला.
हात लावू नकोस त्या सोन्याला! हात लावशील तर मरशील! हे सोनं माझं आहे!
आर्यनने मागे वळून बघितलं. एक म्हातारा उभा होता. उंच, पांढरी दाढी छातीपर्यंत, डोक्यावर काळी टोपी, डोळे लाल, हातात काठी. तोच फोटोतला भैरवनाथ. जो वाड्याच्या दिवाणखान्यात लावला होता.
कोण तू? माझ्या तळघरात कसा आलास?
मी आर्यन. लेखक. या वाड्यात राहतोय. तुला मुक्त करायला आलोय.
भैरवनाथ मोठ्याने हसला. तळघर हादरलं.
मुक्ती? मला मुक्ती नको! मला सोनं हवंय! या सोन्यासाठी मी माझ्या बायकोला मारलं! माझ्या नोकराला मारलं! माझ्या पोराने मला मारलं! पण मी सोनं सोडणार नाही! शंभर वर्ष झालं मी राखण करतोय!
आर्यन घाबरला नाही. तो पुढे गेला.
पण या सोन्याने काय मिळालं तुला? तुझं घराणं संपलं. तुझा मुलगा मेला, नातू मेला, सून मेली, नात मेली. सगळे मेले. फक्त तुझ्या लोभासाठी. आता तरी सोड.
भैरवनाथ खाली बसला. त्याच्या डोळ्यातून आता राग नाही, पाणी येत होतं.
मला वाटलं... मांत्रिकाने सांगितलं होतं... पायात बाईला गाडलं तर वाडा शंभर वर्ष टिकेल... माझं नाव राहील... म्हणून मी सावित्रीला... ती झोपली होती... मी तिला उचललं... ती म्हणत होती 'अहो काय करताय, सोडा मला...' पण मी... मी विटा रचल्या... तिचा आवाज हळू हळू बंद झाला... तेव्हापासून ती रोज मला दिसते... त्या खांबातून... मला शाप देते...
आर्यनच्या डोळ्यात पाणी आलं.
आणि सोनं?
सोनं शेतात सापडलं. पाच हंडा. मी तळघर बांधलं. पण माझ्या पोराला कळलं. त्याने मला इथेच खंजीर मारला. मी मरता मरता त्याला शाप दिला - तू पण या सोन्यासाठीच मरशील. आणि तसंच झालं. मी त्याला मारलं. माझ्या आत्म्याने. लोभ... लोभाने मी आंधळा झालो होतो.
आर्यन म्हणाला, मी तुला मुक्त करतो. पण तुला एक वचन द्यावं लागेल. हे सोनं सोडायचं. हे सोनं कोणाचंच नाही. ते शापित आहे. ते इथेच राहू द्यायचं.
भैरवनाथने हात जोडले. शंभर वर्षात पहिल्यांदा.
मी वचन देतो. मी सोनं सोडतो. मला मुक्त कर. मला माझ्या सावित्रीची माफी मागायची आहे. शंभर वर्ष झाली ती माझी वाट बघतेय त्या खांबात.
आर्यनने तो सांगाडा उचलला. छातीतला खंजीर काढला. सांगाडा बाहेर अंगणात आणला. चिता रचली. पौर्णिमेची रात्र होती.
जशी आग लागली, तसा भैरवनाथचा आत्मा समोर आला. आता तो रागीट नव्हता. एक म्हातारा, थकलेला माणूस वाटत होता.
धन्यवाद बाळा... पण लक्षात ठेव... अजून एक बाकी आहे... सावित्री... ती या वाड्याच्या पायात आहे... मुख्य खांबात... जोपर्यंत तो खांब पडत नाही, तोपर्यंत ती मुक्त होणार नाही... आणि जोपर्यंत ती मुक्त होत नाही, तोपर्यंत हा वाडा पडणार नाही आणि शाप संपणार नाही... तिला मुक्त कर...
असं म्हणून भैरवनाथ प्रकाशात गेला. आणि त्याच्या मागे... आकाशात सात सावल्या एकत्र आल्या. किसन, दत्ता, रघुनाथ, कमला, सुनिता, श्रुती आणि भैरवनाथ. सात आत्मे हात धरून वर गेले. जणू एक कुटुंब परत एकत्र आलं.
आता फक्त एक बाकी होती. सावित्री. जी या वाड्याचा पाया होती. जी शंभर वर्षांपासून त्या खांबात जिवंत गाडली गेली होती.
आर्यनने वाड्याकडे बघितलं. वाडा अजूनही उभा होता. पण त्याला माहित होतं, आता हा वाडा पाडावा लागेल. तरच शेवटचा आत्मा मुक्त होईल. आणि त्याला पाडण्यासाठी त्याला मुख्य खांब तोडावा लागेल.
क्रमश:
